Kilalanin ang mga “alon” ng Baybayin

By: Jullian Desales
August 27, 2017
1000

Larawan ni Paul Sugano

Nitong Hulyo, naging usapin sa social media ang Wikang Filipino. Nag-ugat ang diskurso dahil sa mga larawang umikot na nagpapakita sa mga produkto’t kumpanyang nakatala ang mga pangalan sa makalumang sistema ng pagsulat o script na Baybayin. Samu’t sari ang naging reaksyon. May mga natuwa sa layunin ng larawan na ilahad at ipalaganap ang makulay nating wika’t kultura, at may mga nag-amok dahil daw di-umano’y mali ang pag-presenta at paggamit ng nasabing sistema.
Gayunpaman, nagkaroon ng diskurso sa ating wika at nahimok ang atensyon ng kabataan patungkol ditto.

Bilang naging ganito ang usapin, marapatin nating kilalanin ang Baybayin.

ISANG INTRODUKSYON
Bago pa man ipakilala ng mga Espanyol ang Romanong Alpabeto o ang Modernong Alpabeto sa pagsusulat, mayroon nang sariling sitemang pagsulat na gamit ang mga katutubo na kung tawagin ay “Baybayin”, na hango sa sistemang Brahmic mula sa bansang India na unang naitala noong ika-16 na siglo.

Ang Baybayin ay nangangahulugang “magbaybay”o sa Ingles ay “to spell”. May sarili din itong katangian sa pagsusulat sapagkat pinagsasama nito ang dalawang katinig at patinig, at ang istilo ng pagsulat ay binubuo ng mga linyang paiba’t iba ang kurba. Ayon sa Antropologong si Jomer Canega, marahil daw na ang Pilipinas ay napapalibutan ng dagat, at ang pakurbang paraan ng pagsulat ng Baybayin ay ibinase sa kurba ng alon.

Patuloy na ginamit ang sistemang ito sa kabila ng rehimeng Espanyol hanggang sa ika-19 na siglo. Ngayon, may mga orihinal na katutubo pa rin na talagang gumagamit ng Baybayin ang Tagbanua ng Palawan at mga Maranao ng Negros Occidental.

Sa kasalukuyan, ang Baybayin ay masasabing nawawala sa pagkaka-pamilyar ng mga Pilipino sapagkat nagkaroon ito ng maling pagkakahalintulad na kumapit sa karamihan. Mas nakilala ito sa maling tawag na “Alibata” sa halip na sa tama nitong ngalan. Sa katotohanan, mas nakararami nga sa ating mga Pilipino ang mas pamilyar sa katagang “Alibata” sa halip nga na “Baybayin.” Hindi din naman natin masisi ang ating mga sarili sa maling kataga sapagkat naituro lang din ito sa atin, at kahit sa ating mga libro noon ay makikita ang maling kataga. At dahil nga dito, naglayon ang gobyerno na tuluyan ngang tangalin ang maling kataga na “Alibata” para tuluyan na itong mawala.

Nakatala sa Opisyal na Pahayagan ng Republika ng Pilipinas ang sumusunod: “Hindi totoo ang Alibata. Imbento ito ng isang gurong inakalang mula ito sa Arabe. Hango ito sa unang titik ng Arabe: Alif + bata = alibata.”

Sa ngayon patuloy pa dapat linangin ang atin kaalaman ukol sa Baybayin upang mas lalo pang matutunan ng mga Pilipino. Dapat pa natin pagtuunan ng pansin at mas pahalagaan ito. Isa nang hakbang dito ay ang panukalang maglagay ng mga letrang Baybayin sa mga logo ng ahensya ng Gobyerno—isang maliit ngunit lubos na makahulugang aksyon kung sakaling maipatupad.

Hindi dapat hayaang mawala ang karunungan sa sistema na ito sapagkat sa pag-aalaga’t paglinang nito ay mas napapayaman natin ang ating kultura at ang ating pagiging pilipino.

Comments